KLASYFIKACJA STREF ZAGROŻENIA WYBUCHEM (STREFY Ex)
Klasyfikacja stref zagrożenia wybuchem (stref Ex) to kluczowy element systemu bezpieczeństwa w zakładach przemysłowych, w których występują substancje palne, pyły lub gazy mogące tworzyć atmosfery wybuchowe. Prawidłowo przeprowadzona klasyfikacja pozwala określić miejsca oraz warunki, w których może dojść do powstania atmosfery wybuchowej, a także dobrać odpowiednie urządzenia w wykonaniu Ex.
Wykonujemy kompleksowe klasyfikacje stref zagrożenia wybuchem dla obiektów przemysłowych – od analizy instalacji i procesów technologicznych, po pełną dokumentację.
NA CZYM POLEGA KLASYFIKACJA STREF ZAGROŻENIA WYBUCHEM
Strefy zagrożenia wybuchem (strefy Ex) to wydzielone obszary, w których może występować atmosfera wybuchowa, czyli mieszanina palnych gazów, par, mgieł lub pyłów z powietrzem. W przypadku pojawienia się źródła zapłonu może dojść do wybuchu, stwarzając zagrożenie dla życia ludzi, mienia oraz ciągłości produkcji.
Klasyfikacja stref Ex polega na identyfikacji takich obszarów, określeniu częstotliwości i czasu występowania atmosfer wybuchowych oraz wyznaczeniu ich zasięgu. Na tej podstawie możliwy jest właściwy dobór urządzeń i środków ochrony przeciwwybuchowej.
-
szeregu rozwiązań bezpośrednio przekłada się na wzrost bezpieczeństwa oraz redukcję kosztów związanych z zakupem sprzętu.
PODSTAWY PRAWNE KLASYFIKACJI STREF Ex
Obowiązek wyznaczania stref zagrożenia wybuchem wynika z przepisów prawa oraz norm technicznych, w szczególności:
-
Dyrektywy 1999/92/WE (ATEX Users),
-
Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy związanych z możliwością wystąpienia atmosfery wybuchowej,
-
Norm PN-EN 60079-10-1 (gazy, pary i mgły) oraz PN-EN 60079-10-2 (pyły palne).
Prawidłowo wykonana klasyfikacja stref Ex stanowi podstawę dalszych działań związanych z bezpieczeństwem przeciwwybuchowym, w tym opracowania Dokumentu Zabezpieczenia Przed Wybuchem.
KTO MA OBOWIĄZEK WYZNACZENIA STREF ZAGROŻENIA WYBUCHEM
Obowiązek wykonania klasyfikacji stref zagrożenia wybuchem spoczywa na pracodawcy lub inwestorze, jeżeli:
-
w zakładzie mogą powstawać atmosfery wybuchowe,
-
stosowane są substancje łatwopalne,
-
prowadzone są procesy technologiczne z udziałem gazów, par cieczy palnych lub pyłów.
Klasyfikacja stref jest wymagana m.in. podczas projektowania nowych instalacji, modernizacji istniejących obiektów oraz przy opracowywaniu Dokumentu Zabezpieczenia Przed Wybuchem (DZPW).
JAK PRZEBIEGA KLASYFIKACJA STREF ZAGROŻENIA WYBUCHEM?
W ramach klasyfikacji stref Ex wykonujemy:
-
Wizję lokalną obiektu (audyt ATEX) lub analizę dokumentacji projektowej
oceniamy układ instalacji, stosowane substancje i wentylację.
-
Identyfikację źródeł emisji substancji palnych
określamy miejsca, gdzie może dochodzić do uwalniania substancji palnych.
-
Analizę wentylacji i warunków technicznych.
-
Wstępne obliczenia (czas obecności atmosfery wybuchowej)
-
Modelowanie rozprzestrzeniania się substancji (CFD – gdy konieczne)
wykonujemy zaawansowane obliczenia CFD np. dla trudnych przypadków emisji i wentylacji.
-
Wyznaczenie zasięgu stref Ex (dla gazów i/lub pyłów)
precyzyjnie określamy granice stref.
-
Opracowanie dokumentacji i oznaczeń stref
przygotowujemy raport klasyfikacji stref Ex oraz zalecenia dotyczące doboru urządzeń przeciwwybuchowych i oznakowania zgodnie z ATEX.
Rodzaje stref zagrożenia
Klasyfikacja dla gazów i cieczy palnych:
-
Strefa 0 – atmosfera wybuchowa stale / długo
-
Strefa 1 – możliwa w normalnych warunkach pracy
-
Strefa 2 – rzadko i przez krótki czas
Klasyfikacja dla pyłów palnych:
-
Strefa 20 – stałe występowanie pyłów wybuchowych
-
Strefa 21 – możliwe występowanie w pracy normalnej
-
Strefa 22 – rzadko i na krótko
Każda z tych stref wymaga zastosowania odpowiednich urządzeń oraz środków ochronnych zgodnych z wymaganiami ATEX.
KIEDY NALEŻY WYKONAĆ LUB ZAKTUALIZOWAĆ KLASYFIKACJĘ STREF
Klasyfikację stref zagrożenia wybuchem należy przeprowadzić lub zaktualizować w szczególności:
-
na etapie projektowania nowych instalacji,
-
podczas modernizacji lub rozbudowy obiektu,
-
przy zmianach technologicznych,
-
w trakcie opracowywania lub aktualizacji Dokumentu Zabezpieczenia Przed Wybuchem.
Celem jest ograniczenie zasięgu stref zagrożenia wybuchem oraz optymalizacja kosztów zabezpieczeń.
KORZYŚCI Z WŁAŚCIWEJ KLASYFIKACJI STREF ZAGROŻENIA WYBUCHEM
-
redukcja ryzyka wybuchu i pożaru,
-
możliwość zmniejszenia obszaru strefy Ex = niższe koszty zabezpieczeń,
-
uniknięcie kar i przestojów produkcji,
-
odpowiedni dobór urządzeń w wykonaniu Ex oznacza nie tylko trwałość, ale także pełną zgodność z wymaganiami ATEX
KLASYFIKACJA STREF ZAGROŻENIA WYBUCHEM A DOKUMENT ZABEZPIECZENIA PRZED WYBUCHEM (DZPW)
Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem nie istnieje bez klasyfikacji stref – to fundament rzetelnej oceny ryzyka.
Brak wyznaczonych stref = dokument nieważny = potencjalne problemy prawne i realne zagrożenia.
DLACZEGO INSTYTUT BEZPIECZEŃSTWA PRZEMYSŁOWEGO?
-
Ponad 20 lat doświadczenia w ATEX i bezpieczeństwie procesowym
-
Działamy w całej Polsce – od zakładów produkcyjnych po laboratoria i stacje paliw
-
Korzystamy z zaawansowanych obliczeń - modelowanie rozprzestrzeniania się substancji (CFD)
-
Dokumentacja gotowa do audytu i kontroli
-
Pomagamy ograniczyć koszty – zmniejszamy zasięg stref, gdy to możliwe
NASZE USŁUGI ZWIĄZANE ZE STREFAMI Ex:
-
Wyznaczamy strefy wybuchowe
-
Weryfikacja istniejącej klasyfikacji
-
Audyt ATEX zakładu
-
Pomoc w doborze urządzeń i oznaczeń
-
Szkolenia ATEX dla personelu (działy utrzymania ruchu, BHP, produkcja)
-
Tworzenie i aktualizacja DZPW ( Dokumentu Zabezpieczenia przed Wybuchem) zgodnie z aktualnymi wymaganiami ATEX
FAQ - Strefy zagrożone wybuchem,strefy Ex, strefy ATEX, klasyfikacja stref
Czy strefy Ex i strefy ATEX to to samo?
Pojęcia strefy Ex i strefy ATEX są często stosowane zamiennie, ponieważ dotyczą tego samego zagrożenia – atmosfery wybuchowej. Różnica polega głównie na kontekście:
• strefy Ex to ogólna nazwa obszarów zagrożonych wybuchem (od „explosive"),
• strefy ATEX odnoszą się bezpośrednio do unijnych dyrektyw ATEX (1999/92/WE i 2014/34/UE), które regulują wymagania prawne w zakresie oceny zgodności i doboru urządzeń.
Jakie dokumenty są efektem klasyfikacji stref zagrożenia wybuchem?
Efektem prawidłowej klasyfikacji są:
• mapy stref Ex,
• raport klasyfikacyjny,
• opis zastosowanej metodologii i założeń technicznych,
• zalecenia doboru urządzeń i możliwych działań prewencyjnych.
Jak wpływa klasyfikacja stref na wybór urządzeń w strefie ATEX?
Bez właściwej klasyfikacji nie da się dobrać odpowiednich urządzeń Ex. Od tego, czy mamy do czynienia ze strefą 0, 1, 2 (gazy) lub 20, 21, 22 (pyły), zależy:
• poziom zabezpieczenia urządzeń (kategoria 1, 2, 3),
• rodzaj wykonania (np. Ex d, Ex i)możliwy do zastosowania.
Czy możliwe jest ograniczenie lub całkowite usunięcie strefy zagrożenia wybuchem?
Tak, w wielu przypadkach można zmniejszyć zasięg strefy Ex lub nawet je wyeliminować. Osiąga się to przez:
• uszczelnienie instalacji,• zastosowanie bezpiecznych technologii (np. zamkniętych systemów),• poprawę wentylacji,• zmniejszenie ilości substancji palnych.
Co oznacza, że urządzenie jest dopuszczone do pracy w strefie Ex?
To znaczy, że urządzenie spełnia normy i wymagania dla pracy w atmosferach wybuchowych zgodnie z dyrektywą ATEX 2014/34/UE. Taki sprzęt posiada specjalne oznaczenia (np. Ex d, Ex i, Ex e) i jest odpowiednio zaprojektowany oraz eksploatowany.
Czy klasyfikacja strefy ATEX jest obowiązkowa dla każdego zakładu przemysłowego?
Nie dla każdego – klasyfikacja strefy ATEX jest obowiązkowa tylko tam, gdzie występuje ryzyko powstania atmosfery wybuchowej. Dotyczy to głównie branż wykorzystujących substancje palne: przemysł chemiczny, petrochemiczny, spożywczy, lakiernie, farmaceutyki, magazyny gazów, silosy zbożowe itp.
ADRES
Instytut Bezpieczeństwa Przemysłowego sp. z o.o.
ul. Uniwersytecka 13,
40-007 Katowice
NIP: 9542883644
REGON: 540896834
KRS: 0001155333